Portable AIS-transponder: goedkoper is het niet

Een portable AIS-transponder is zelden goedkoper dan een vaste. Je betaalt voor de accu, de behuizing en het gemak, en je levert bereik in omdat de antenne laag zit. Draagbaar is vooral logisch als je tussen boten wisselt of een charterboot vaart waar je niets mag inbouwen.

Waar het echt om gaat

Een portable AIS transponder is een zelfstandig kastje met een eigen accu, een eigen antenne en een eigen GPS. Je zet hem aan, legt hem neer en je bent zichtbaar. Dat gemak is de hele reden dat het product bestaat.

De verwachting is meestal dat draagbaar ook goedkoper is, omdat je niets hoeft in te bouwen. Die verwachting klopt zelden. Je betaalt voor precies die zelfstandigheid, en je levert er bereik en betrouwbaarheid voor in. De vraag is dus niet welke goedkoper is, maar of jouw situatie het gemak nodig heeft.

Wat je precies inlevert bij draagbaar

Antennehoogte

AIS werkt op VHF en heeft zichtlijn nodig. Daarmee bepaalt de hoogte van je antenne je bereik, veel meer dan het zendvermogen. Een draagbare set staat per definitie laag: op de kuipbank, op de kajuittafel of op het dek. Een masttopantenne staat tien tot vijftien meter hoger, en dat verschil is niet subtiel.

Je kunt een portable transponder wel op een hogere antenne aansluiten, maar dan ben je de helft van het draagbare voordeel al kwijt. Hoe hoogte en bereik precies samenhangen staat in het artikel over AIS-bereik.

Stroom

Een vaste transponder hangt aan je boordnet en staat aan zodra je hoofdschakelaar om is. Een draagbare loopt op een accu die je moet opladen en in de gaten houden. Vergeet je dat een keer, dan vaar je onzichtbaar rond zonder dat je het merkt. Er is geen instrument dat je eraan herinnert.

Integratie met de rest van je boot

Dit is het punt dat het vaakst wordt onderschat. Een vaste transponder hangt aan je NMEA 2000-netwerk, dus je plotter ziet de targets, je AIS-alarmen werken en de data gaat mee naar je andere schermen. Een draagbaar kastje staat daar meestal los van, met in het beste geval een eigen wifi-verbinding naar een app.

MMSI en identiteit

Een MMSI hoort bij een schip. Verhuis je de transponder naar een andere boot zonder de registratie aan te passen, dan zend je onder de verkeerde naam en de verkeerde scheepsgegevens. Voor de kustwacht en voor de beroepsvaart die naar je kijkt is dat verwarrend, en in een noodgeval is het onbedoeld gevaarlijk.

Portable of vast naast elkaar

Wanneer een portable AIS-transponder wel de juiste keuze is

• Je huurt of chartert. Mag je niets inbouwen, dan is draagbaar het enige dat overblijft. Hier is het geen compromis maar de enige route.
• Je vaart afwisselend op twee boten. Bijvoorbeeld een eigen boot en een vaste deelboot. Regel dan wel per boot je registratie goed en wissel niet zomaar met een MMSI mee.
• Een enkele oversteek of wedstrijd. Voor een korte periode extra zichtbaarheid is een leenapparaat of draagbare set een prima oplossing zonder verbouwing.
• Een open boot of kleine motorboot. Waar geen droge kastruimte en geen paneel is, kan een dichte draagbare unit praktischer zijn dan een inbouwset.

Vaar je op je eigen boot en blijft die boot je boot, dan is vast bijna altijd het betere antwoord. Het bereik is groter, de stroom regelt zichzelf en je plotter doet mee.

Wat je erbij nodig hebt en wat het totaal kost

Kies je toch draagbaar, houd dan rekening met meer dan het kastje alleen:

• Een oplaadmogelijkheid aan boord en de gewoonte om dat echt te doen.
• Een vaste plek waar de unit droog staat en vrij zicht naar boven heeft voor GPS.
• Zo mogelijk een betere antenne dan de meegeleverde, hoger geplaatst.
• Een MMSI die klopt bij het schip waarop je vaart.
• Een tablet of telefoon die je in de kuip kunt gebruiken, want dat is je enige scherm.

Tel je dat bij elkaar op, dan verschuift het plaatje meestal richting vast. Bij een vaste installatie zitten de kosten in kabel, antenne of splitter en wat montagewerk, en dat is een eenmalige investering die je bereik en integratie oplevert.

Wil je eerst helder krijgen of je echt moet zenden of alleen wilt ontvangen, begin dan bij het pijlerartikel over AIS. Weet je al dat je gaat zenden, controleer dan voor de aankoop de type-goedkeuring van het apparaat dat je op het oog hebt.

Veelgestelde vragen