AIS-alarmen instellen zonder valse meldingen

Een AIS-alarm gaat af als een schip binnen je CPA komt (de afstand waarop je elkaar het dichtst nadert) en dat binnen je TCPA gebeurt (de tijd tot dat moment). Zet je die te ruim, dan piept je plotter constant en zet je hem uit. De kunst is per vaargebied een set waarden kiezen en de filters gebruiken die je plotter al heeft.

Wat je gaat doen en hoeveel tijd het kost

Je stelt in de AIS-instellingen van je plotter of marifoon de drempels in waarop een alarm afgaat, en je zet de filters aan die onbelangrijke targets buiten de deur houden. Reken op een kwartier in het menu, plus een paar tochten om de waarden bij te schaven naar jouw vaargebied.

Het doel is niet zoveel mogelijk alarm. Het doel is dat een alarm iets betekent, zodat je opkijkt als hij afgaat.

Benodigdheden

• Een plotter, marifoon of app die AIS-targets weergeeft.
• Een werkende AIS-ontvangst, dus targets op het scherm.
• Een eigen positie, koers en snelheid uit je GPS, want zonder dat kan het toestel geen CPA rekenen.
• Kennis van je vaargebieden, want de goede instelling verschilt per gebied.

Voorbereiding: begrijp waar de drempels op staan

Een AIS-alarm rekent voortdurend voor elk target uit waar jullie paden elkaar het dichtst naderen als niemand iets verandert. Die afstand is de CPA, de tijd ernaartoe is de TCPA. Een goede plotter alarmeert alleen als beide drempels worden gehaald: dichtbij genoeg en snel genoeg.

Dat is precies waarom alleen aan CPA draaien niet werkt. Zet je de CPA op een zeemijl zonder de TCPA te beperken, dan alarmeert een schip dat over een uur op een mijl langskomt. Statistisch klopt dat, praktisch is het ruis.

De stappen

1. Zoek het AIS-menu. Op de meeste plotters staat dit onder de instellingen voor andere schepen of onder de alarmen. Je zoekt de velden CPA, TCPA en meestal een aan/uit voor het aanvaringsalarm.
2. Zet een startwaarde voor open water. Neem een CPA die ongeveer overeenkomt met de afstand die je op zee comfortabel wilt houden, en een TCPA die je genoeg tijd geeft om te kijken en te beslissen. Op ruim water is dat ruimer dan je denkt, want daar heb je de ruimte en zijn de snelheden hoger.
3. Vaar een stuk en tel je meldingen. Ga je vaker dan een paar keer per uur af, dan staat het te ruim. Ga je nooit af terwijl je schepen ziet passeren, dan staat het te krap.
4. Maak een tweede set voor druk vaarwater. Op de Waddenzee, in een druk zeegat of op een rivier moet zowel de CPA als de TCPA fors kleiner. Schepen komen daar structureel dichterbij zonder dat er iets aan de hand is.
5. Zet de snelheidsfilter aan. Vrijwel elke plotter kan targets onder een bepaalde snelheid negeren of als stilliggend behandelen. Dat haalt in een haven of ankergebied in een keer bijna alle valse meldingen weg.
6. Beperk het aantal weergegeven targets. Veel toestellen kunnen targets buiten een bepaalde afstand verbergen. Minder targets op je scherm is niet alleen rustiger, het scheelt ook rekenwerk en dus vertraging.
7. Negeer negatieve TCPA als dat kan. Een negatieve TCPA betekent dat het dichtste punt al achter je ligt. Kan je plotter die uitsluiten, doe dat.
8. Zet een guard zone in als je die hebt. Een guard zone alarmeert op alles dat een cirkel of sector om je heen binnenkomt, ongeacht koers. Dat is een nuttige aanvulling voor 's nachts, en soms een betere hoofdinstelling dan CPA op ruim water met weinig verkeer.
9. Regel het geluid. Een alarm dat je in de kuip niet hoort is geen alarm. Controleer of het volume op het scherm hoog genoeg staat en of er een externe zoemer nodig is.

Richtwaarden per vaargebied

De namen van de instellingen verschillen per fabrikant, maar de logica is overal dezelfde: dichterbij en drukker betekent kleinere drempels en meer filteren.

Controleren of het werkt

Je test dit het makkelijkst met een schip dat je toch al ziet aankomen. Selecteer het target en kijk naar de CPA en TCPA die je plotter erbij zet. Zie je die getallen naar je drempels toe lopen en gaat het alarm af rond de waarde die je hebt ingesteld, dan doet het wat het moet doen.

Ga daarna een keer bewust langs een groot schip op ruime afstand en let op of er niets afgaat. Een alarm dat afgaat bij een passage die je zelf als volkomen normaal beoordeelt, staat te ruim.

Veelgemaakte fouten

• Eén instelling voor alle vaarwater. De waarde die op de Noordzee klopt, maakt je op het IJsselmeer bij Enkhuizen krankzinnig.
• Alleen de CPA aanpassen. Zonder TCPA-grens alarmeert alles wat ooit een keer dichtbij komt.
• Het alarm uitzetten in plaats van bijstellen. Het blijft dan uit, ook op het moment dat je hem nodig hebt.
• Stilliggende schepen niet filteren. In een haven is elk aangemeerd schip een potentieel target met CPA nul.
• Vertrouwen op een stil scherm. Kleine boten zonder transponder komen nooit in een alarm terecht.
• Dubbele targets negeren. Krijg je elk schip twee keer, dan kloppen je alarmen ook niet. Dat probleem los je apart op, zie het artikel over dubbele AIS-targets.

Heb je nog helemaal geen targets om mee te testen, begin dan bij geen AIS-targets op je plotter. Wil je eerst weten wat je installatie aan zichtbaarheid en updatesnelheid oplevert, dan geeft het pijlerartikel over AIS de basis.

Veelgestelde vragen