Signal K: wat het is en of het iets voor jou is
Signal K is een open standaard en bijbehorende server die je NMEA-data omzet naar een modern, leesbaar dataformaat dat elke app en elk dashboard kan gebruiken. Je draait die server zelf, meestal op een kleine computer aan boord. Voor wie graag sleutelt is het prachtig, voor wie alleen zijn data op zijn telefoon wil is een kant-en-klare gateway sneller klaar.
De korte versie
NMEA 2000 is een uitstekende manier om sensoren met elkaar te laten praten, maar het is een gesloten, binair protocol uit de wereld van scheepselektronica. Wil een moderne app of een webdashboard iets met die data, dan moet er iets tussen zitten dat het vertaalt.
Signal K is die vertaling, plus een afspraak over hoe de vertaalde data eruitziet. Een Signal K-server leest je NMEA 2000 of NMEA 0183 in, zet alles om naar een uniform model met begrijpelijke namen, en biedt dat aan via gangbare webtechniek. Vanaf dat moment kan elk programma dat met moderne data kan werken, bij je bootgegevens.
Hoe het werkt
Van PGN-nummer naar leesbare naam
Op je netwerk heet je diepte 128267 en je positie 129025. Handig voor apparaten, onhandig voor alles daarbuiten. Signal K zet dat om naar een boomstructuur met namen die je kunt lezen, met de meetwaarde, de eenheid en het tijdstip erbij, plus wie de bron was.
Dat laatste is belangrijker dan het lijkt. Omdat elke waarde zijn bron meeneemt, kun je twee dieptemeters of twee GPS-antennes naast elkaar hebben en per waarde kiezen welke je vertrouwt. Op een netwerk waar meerdere apparaten hetzelfde PGN zenden, is dat een echt voordeel.
De server draait op een computertje aan boord
Signal K is software, dus er moet iets zijn dat het uitvoert. In de praktijk is dat een kleine energiezuinige computer die permanent aan staat, met een interface ernaartoe die je NMEA-netwerk kan meelezen. Die server verzamelt, vertaalt en houdt eventueel geschiedenis bij.
Alles wat erbij komt, is een plug-in
De basisserver doet vertalen en doorgeven. Al het leuke zit in uitbreidingen: dashboards, opslag van historie, koppelingen naar weerdiensten, een instrumentweergave voor je tablet, of het terugsturen van berekende waarden naar je netwerk. Dat modulaire karakter is de kracht en tegelijk de reden dat het tijd kost.
Het staat naast je bestaande installatie, niet ervoor
Dit is het punt dat mensen het vaakst missen. Je backbone, je terminators, je sensoren en je plotter blijven exact zoals ze waren. Signal K hangt er als extra apparaat aan en leest mee. Valt het weg, dan vaart je boot precies zoals daarvoor. Dat maakt het veel minder ingrijpend dan het klinkt.
Wat je ermee kunt dat een gateway niet kan
- Historie bewaren. Een gateway geeft door wat er nu langskomt. Een server kan maanden aan gegevens vasthouden, zodat je kunt terugkijken hoe je motortemperatuur zich over een seizoen ontwikkelde.
- Bronnen combineren. Data uit NMEA 2000, NMEA 0183, een losse sensor op een draadje en een internetbron in één samenhangend geheel.
- Zelf waarden berekenen. Een verbruik per mijl, een gecorrigeerde tankinhoud of een eigen alarmregel die je met geen enkel kastje uit de winkel krijgt.
- Terugschrijven naar de bus. Een waarde die je zelf berekent op het netwerk zetten, zodat je plotter hem als gewone data ziet.
- Zelf bepalen waar je data blijft. Alles staat op jouw computertje, en je kiest zelf of er iets naar buiten gaat.
Signal K of een kant-en-klare gateway
| Signal K-server | Kant-en-klare gateway | |
|---|---|---|
| Tijd tot het werkt | Een avond tot een paar weekenden | Vaak binnen een uur |
| Benodigde kennis | Netwerken, wat Linux, geduld | Handleiding lezen |
| Aanschafkosten | Hardware, software is gratis | Prijs van het kastje |
| Historie en logging | Ja, uitgebreid | Beperkt of niet |
| Zelf aanpassen | Vrijwel onbeperkt | Wat de fabrikant biedt |
| Onderhoud | Jij, met updates en back-ups | Firmware van de fabrikant |
| Als het stuk gaat op zee | Jij bent de helpdesk | Vervangen door een nieuw exemplaar |
| Stroomverbruik | Klein maar continu | Klein |
Wat dat in de praktijk betekent
De eerlijke samenvatting: de leercurve is de echte prijs. De software is gratis en de hardware is niet duur, maar je moet het leuk vinden om een computertje aan boord in te richten, af en toe een update te doen en te begrijpen wat er misgaat als er iets misgaat.
Voor wie dat leuk vindt, is er weinig dat eraan komt. Je krijgt een boordsysteem dat precies doet wat jij wilt, met dashboards die je zelf inricht en gegevens die je jaren kunt bewaren. Voor wie dat niet leuk vindt, is het een project dat halverwege blijft steken, en dan heb je een computertje in een kastje dat stroom verbruikt en niets doet.
Let op: houd een zelfgebouwd systeem buiten je veiligheidsketen. Je noodmiddelen, je marifoon en je navigatie mogen niet afhangen van software die jij zelf onderhoudt. Gebruik Signal K voor gemak, inzicht en logboek, niet voor de beslissing of je die bank kunt passeren.
Voor wie het wel en niet is
- Wel: je vindt sleutelen aan systemen ontspannend. Dan is dit een hobby die iets oplevert dat je niet kunt kopen.
- Wel: je hebt een gemengde installatie. Oude NMEA 0183-instrumenten naast NMEA 2000 en nog wat losse sensoren. Signal K is goed in het samenbrengen van rommelige werkelijkheid.
- Wel: je wilt historie. Verbruik over een seizoen, temperatuurverloop, of gewoon alles bewaren voor later.
- Niet: je wilt je data op je telefoon en verder niets. Koop dan een gateway en klaar.
- Niet: je hebt aan boord geen zin in een computer. Dat is een volstrekt redelijke keuze, en dan is dit niets voor jou.
- Niet: je hebt het volgende weekend nodig. Onderschat de tijd niet.
De misvattingen die je vaak hoort
"Signal K vervangt NMEA 2000"
Nee. Zonder je NMEA 2000-netwerk heeft Signal K niets om te vertalen. Het is een laag erbovenop en je sensoren blijven onveranderd op de bus zitten.
"Het is gratis, dus goedkoop"
De software is gratis. De hardware kost geld en jouw tijd kost het meest. Wie zijn uren meerekent, komt bij een simpele databehoefte goedkoper uit met een kastje.
"Je moet kunnen programmeren"
Dat hoeft niet. Voor een standaardopstelling met bestaande plug-ins kom je een heel eind met configureren via een webinterface. Programmeren wordt pas nodig als je iets wilt dat nog niet bestaat.
"Het is te wankel om echt te gebruiken"
Netjes opgezet en op een deugdelijke voeding is het een stabiel systeem dat maanden doorloopt. De wankele exemplaren zijn meestal die op een halve installatie met een losse stekker en zonder back-up van de configuratie.
Wat je hiermee kunt
Wil je weten of dit voor jou is, probeer het dan eerst thuis. Zet de server op een laptop en voed hem met een opgeslagen datastroom of een simulator. Je merkt binnen een avond of je het leuk vindt, en dat is de enige vraag die telt bij dit soort keuzes.
Vind je het niets, dan is dat waardevolle informatie en pak je de gateway-keuzegids. Vind je het wel iets, kijk dan eerst welke PGN's er over je netwerk gaan, want dat is wat je server te verwerken krijgt. En weet je nog niet precies wat er allemaal aan je bus hangt, dan begin je bij je boordnetwerk in kaart brengen.
Veelgestelde vragen
Vervangt Signal K mijn NMEA 2000-netwerk?
Nee. Je sensoren, kabels en backbone blijven precies zoals ze zijn. Signal K komt erbij als een laag die de data van je netwerk leest en in een ander formaat aanbiedt. Het is een tolk, geen vervanger.
Wat heb ik minimaal nodig om het te proberen?
Een kleine computer die altijd aan kan staan en een interface die je NMEA-netwerk kan lezen. Veel mensen gebruiken een Raspberry Pi met een NMEA 2000-hoedje of een USB-gateway, maar je kunt het ook eerst op een laptop thuis uitproberen.
Kost Signal K geld?
De software zelf is open source en gratis. Je betaalt voor de hardware: de computer, de interface en de stroomvoorziening. Reken ook op je eigen tijd, want die is bij dit soort projecten de grootste post.
Is het betrouwbaar genoeg om op te varen?
Voor loggen, dashboards en gemak zeker, mits je het netjes opzet. Maar het is een systeem dat jij onderhoudt, dus houd het buiten je veiligheidsketen. Navigatie en alarmen laat je bij je plotter en je marifoon.
Kan Signal K ook data naar mijn NMEA 2000-netwerk terugsturen?
Dat kan, en het is een van de aantrekkelijke mogelijkheden: berekende of geconverteerde waarden terug op de bus zetten zodat je plotter ze ziet. Wees hier wel voorzichtig, want je voegt dan een zender toe aan een netwerk waar je apparatuur op vertrouwt.